Węzeł Kliniczna Masterplan
Jak to się zaczęło?
Na początku 2024 roku wziąłem udział w warsztatach architektonicznych prowadzonych przez Biuro Architekta Miasta, które odbyły się w mojej szkole. Moim zadaniem było zaprojektowanie na nowo Węzła Kliniczna – rozwiązania drogowego powstałego w latach 70. XX wieku, znajdującego się w gdańskiej dzielnicy Młyniska.
Obecne główne wyzwania
1. Węzeł zajmuje duży obszar kluczowej części miasta (10 hektarów) 2. Teren jest niewłaściwie zagospodarowany, estakady pozostawiają wiele niedostępnych przestrzeni. 3. Koszt utrzymania istniejących estakad to 20 mln. zł / co 10 lat. 4. Obecna postać węzła nie jest uzasadniona - umożliwia pojazdom rozpędzanie się do dużych prędkości, a i tak chwilę później muszą się one zatrzymać na światłach. 5. Całość stanowi przeszkodę dla pieszych i rowerzystów. 6. Węzeł stanowi barierę wizualną 7. Brak retencji wody. Problemów do rozwiązania jest wiele...
->Inspiracja 1
Według Bjarke Ingelsa, którego projekty i idee pobudzają moją wyobraźnię, projektując fragment miasta lub budynek, powinniśmy nie tylko rozwiązywać istniejące problemy, ale także tworzyć coś, o co nikt nawet nie prosił. Innymi słowy, warto zawrzeć w projekcie wartość dodaną, która poprawi jakość życia społeczności – nawet jeśli nie zdawała sobie sprawy, że właśnie tego jej brakowało (jak stok narciarski na dachu spalarni śmieci Copenhill, zaprojektowanej przez Ingelsa). Myślę, że to naprawdę istotne, jeśli chcemy mieć realny wpływ na nasze otoczenie, dlatego uczyniłem tę ideę głównym celem mojego projektu.
Niekonwencjonalne problemy wymagają niekonwencjonalnych rozwiązań
Wybudowanie nowego skrzyżowania na poziomie ziemi może być dobrym rozwiązaniem dla ruchu pojazdów, lecz nadal ograniczałoby ruch pieszych i dzieliło mieszkańców okolicy. Przyszły węzeł powinien przede wszystkim służyć dla ludzi, dlatego nowy wygląd obiektu jest wyznaczony przez najczęściej uczęszczane ciągi komunikacyjne. Od teraz estakady służą dla ruchu pieszych. Umożliwiają im łatwe i bezpieczne pokonywanie skrzyżowania bez konieczności używania przejść oraz łączą najważniejsze miejsca - stację Politechnika SKM, przystanki i osiedle mieszkaniowe.
->Inspiracja 2
Przed przystąpieniem do pracy nad projektem, podczas spaceru po węźle, zwróciłem uwagę na to zaokrąglone połączenie dwóch estakad. Już wtedy wpadłem na pomysł, aby poprowadzić ruch pieszych na górnym poziomie, a ruch pojazdów – na dolnym. Postanowiłem ukształtować cały obiekt jako wzgórze z wycięciami o organicznych kształtach, które wpuszczają światło do wnętrza struktury i dzięki zaokrąglonym formom sprzyjają płynności ruchu pieszych. Projekt zakłada zachowanie jak największej części istniejącej konstrukcji oraz ponowne wykorzystanie materiałów z rozbiórki na miejscu, by ograniczyć koszty i emisję. Całość wspierają smukłe kolumny tworzące arkady, dzięki którym obiekt zyskuje wizualną lekkość.
Przed przystąpieniem do pracy nad projektem, podczas spaceru po węźle, zwróciłem uwagę na to zaokrąglone połączenie dwóch estakad. Już wtedy wpadłem na pomysł, aby poprowadzić ruch pieszych na górnym poziomie, a ruch pojazdów – na dolnym. Postanowiłem ukształtować cały obiekt jako wzgórze z wycięciami o organicznych kształtach, które wpuszczają światło do wnętrza struktury i dzięki zaokrąglonym formom sprzyjają płynności ruchu pieszych.
Projekt zakłada zachowanie jak największej części istniejącej konstrukcji oraz ponowne wykorzystanie materiałów z rozbiórki na miejscu, by ograniczyć koszty i emisję. Całość wspierają smukłe kolumny tworzące arkady, dzięki którym obiekt zyskuje wizualną lekkość.
Przestrzenie znajdujące się w otworach wzgórza stają się zielonymi oazami do wypoczynku dla mieszkańców. Powstaje wiele miejsc spotkań oraz terenów zielonych, których obecnie brakuje w tej okolicy. Dzięki ukształtowaniu obiektu w formie wzniesienia rozwiązany zostaje również problem retencji wód opadowych – deszczówka spływa do zbiorników retencyjnych, a następnie trafia do pobliskiej Strzyży.
Z niektórych wycięć „wyrastają” budynki, również o organicznych kształtach. Ich wysokość stopniowo maleje w kierunku istniejącej zabudowy, aby nie ograniczać dostępu do światła dziennego. Budynki mieszkalne / biurowe są połączone pod powierzchnią wzgórza wspólnym podium, tworząc miejsce dla większych obiektów, takich jak centrum handlowe, kulturalne lub parking
->Inspiracja 3
Aby uniknąć budowy tuneli dla ruchu samochodowego i torów kolejowych, postanowiłem zainspirować się Gran Via de les Corts Catalanes - jedną z głównych alei w Barcelonie i ukształtować teren tak, aby drogi były poprowadzone między nasypami, poniżej poziomu miasta. To pozwoliłoby zredukować hałas, oddzielić ruch aut od pieszych i stworzyć przejścia nad jezdnią. Drogi oraz tory tramwajowe zostały poprowadzone na obwodzie całego kompleksu. Otaczają wzgórze, tworząc swego rodzaju duże rondo, które usprawnia przepływ ruchu. Przystanek tramwajowy 'Politechnika SKM' zostaje zintegrowany ze stacją kolejową, natomiast przystanek 'Twarda' znajduje się w centralnej części nowego obiektu. W ten sposób węzeł staje się także punktem przesiadkowym, łączącym różne części miasta.
Aby uniknąć budowy tuneli dla ruchu samochodowego i torów kolejowych, postanowiłem zainspirować się Gran Via de les Corts Catalanes - jedną z głównych alei w Barcelonie i ukształtować teren tak, aby drogi były poprowadzone między nasypami, poniżej poziomu miasta. To pozwoliłoby zredukować hałas, oddzielić ruch aut od pieszych i stworzyć przejścia nad jezdnią.
Drogi oraz tory tramwajowe zostały poprowadzone na obwodzie całego kompleksu. Otaczają wzgórze, tworząc swego rodzaju duże rondo, które usprawnia przepływ ruchu. Przystanek tramwajowy 'Politechnika SKM' zostaje zintegrowany ze stacją kolejową, natomiast przystanek 'Twarda' znajduje się w centralnej części nowego obiektu. W ten sposób węzeł staje się także punktem przesiadkowym, łączącym różne części miasta.
Co zyskuje Gdańsk?
Zgodnie z ideą Bjarke Ingelsa, mój projekt nie tylko odpowiada na aktualne wyzwania, takie jak nieefektywne zagospodarowanie terenu i brak retencji wody, ale także tworzy nową, wielofunkcyjną przestrzeń publiczną dla mieszkańców Gdańska. Proponowane centrum mieszkalno-biznesowo-handlowe mogłoby stać się punktem orientacyjnym i ikoną miasta.
1. Stan obecny
2. Skrzyżowanie na poziomie ziemi sprawdziłoby się dla ruchu pojazdów, ale nadal stanowiłoby przeszkodę dla pieszych.
3. Nowy wygląd obiektu jest wyznaczony przez najczęściej uczęszczane ciągi komunikacyjne. Ruch pojazdów jest poprowadzony poniżej.
4. Estakady dla pieszych płynnie łączą się ze sobą tworząc wzgórze z organicznymi wycięciami.
5. Układ dróg tworzy rondo, usprawniając przepływ ruchu samochodowego.
6. Tory tramwajowe biegną wzdłuż dróg, a przystanek „Politechnika SKM” zostaje zintegrowany ze stacją kolejową, tworząc węzeł przesiadkowy.
7. Ruch samochodowy, tramwajowy i kolejowy zostaje oddzielony od pieszych dzięki ukształtowaniu terenu i prowadzeniu dróg między nasypami.
8. Z niektórych wycięć wyrastają budynki.
9. 9. W innych otwarciach wzgórza powstają zielone przestrzenie, zbiorniki retencyjne i miejsca spotkań dla mieszkańców.
Reakcje z zewnątrz
Moja wizja Węzła Kliniczna spotkała się z uznaniem wśród architektów oraz ekspertów z Biura Architekta Miasta i została opisana w dwóch artykułach:
„Śmiała wizja licealisty. Tak przeprojektował Węzeł Kliniczna w Gdańsku.”->whitemad.pl
„W tym projekcie wszystko jest na odwrót. To piesi i rowerzyści korzystają z estakady, a ruch samochodowy schodzi do podziemia.” ->gdansk.pl
